Magdalena Szpunar

dr Magdalena Szpunar

 

 

Streszczenie

 

Kwestionariusze internetowe na stałe zagościły w szerokim wachlarzu narzędzi badawczych wykorzystywanych w naukach społecznych. Powszechne ich stosowanie i sposób prezentacji (wyskakujące okna pop-up) sprawiły, że respondenci z niechęcią odnoszą się do ankiet realizowanych w Internecie. Prezentowane na wielu stronach WWW lub dostarczane pocztą elektroniczną, sprawiają, że potencjalni respondenci traktują je nierzadko jako spam, nachalną formę reklamy i niepotrzebną stratę czasu. Wobec zjawiska zalewu kwestionariuszy (oversurveying) trudno przyciągnąć uwagę respondenta i skłonić go do udziału w badaniu.

Niniejszy artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie: jak skłonić respondenta do wypełnienia ankiety on-line, jakie czynniki okazują się być najbardziej motywujące (czy rolę odgrywają tutaj jedynie stymulatory materialne, czy również inne)? Jak zwiększać odsetek wypełnień? Jakie stosować zasady w przypadku konstruowania narzędzi on-line? Z jakimi kategoriami respondentów mamy do czynienia w przypadku badań on-line? Na jaki odsetek wypełnień możemy liczyć realizując badanie drogą on-line?

Autorka prezentuje swoje doświadczenia związane z realizowaniem badań przez Internet na podstawie autorskiego Systemu Zarządzania Badaniami eBadania.pl oraz wyniki badań zachodnich badaczy. Autorka przedstawia korzyści wynikające z realizacji badania kwestionariuszowego drogą online, jak i obala mity związane z prowadzeniem badań w Internecie.

Jak zwiększać odsetek wypełnień w badaniu internetowym – fakty i mity na temat kwestionariuszy online.

Kwestionariusze internetowe na stałe zagościły w szerokim wachlarzu narzędzi badawczych wykorzystywanych w naukach społecznych. Zniechęceni obfitością kwestionariuszy online na wielu stronach WWW lub dostarczanych pocztą elektroniczną, respondenci z rezerwą odnoszą się do badań realizowanych online, traktując je nierzadko jako spam[1], nachalną formę reklamy i niepotrzebną stratę czasu. Wobec ogromnego zalewu kwestionariuszy trudno przyciągnąć uwagę respondenta i skłonić go do udziału w badaniu.

Niemal powszechne ich stosowanie sprawiło, że w związku z realizacją badań kwestionariuszowych on-line narosło wiele mitów. Niestety w społeczeństwie ciągle pokutuje błędne przekonanie, że „ankietkę” można zrobić w kwadrans, co nie wymaga żadnych specjalnych umiejętności. Sytuację potęguje fakt, że Internet obfituje w różnego rodzaju mini-sondy, które często są mylnie nazywane ankietami. Różnorodność narzędzi do konstruowania mini-sond sprawia, że cieszą się one niezwykłą popularnością, niestety jednopytaniowa sonda, nie ma nic wspólnego z rozbudowanym narzędziem badawczym, którego wykonanie powinien poprzedzać okres przygotowań, analiz i testów. Badacze decydujący się na realizowanie swoich badań drogą online mają coraz większy problem z zachęceniem respondentów do wypełnienia ich ankiety.

Niniejszy artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie: jak skłonić respondenta do wypełnienia naszej ankiety, jakie czynniki okazują się być najbardziej motywujące (czy rolę odgrywają tutaj jedynie stymulatory materialne, czy również inne)? Jak zmniejszyć odsetek kwestionariuszy niewypełnionych? Jakie stosować zasady w przypadku konstruowania narzędzi on-line? Z jakimi kategoriami respondentów mamy do czynienia w przypadku badań on-line?

Na początek warto wskazać na zalety badań ankietowanych prowadzonych przez Internet[2]:

1. szybsze zbieranie danych jak i szybki zwrot liczebności wypełnionych ankiet w pierwszych dniach po wysyłce

2. krótszy czas realizacji całego projektu badawczego (szybkie zbieranie danych, natychmiastowe i automatyczne ich prowadzenie)

3. niższy koszt prowadzenia badań (eliminacja kosztu druku ankiet, opłat pocztowych, szkolenia ankieterów, ręcznego wprowadzania danych)

4. wyższa jakość zebranych danych uzyskiwana dzięki:

a.       redukcji błędu odpowiedzi (możliwość zastosowania mechanizmów wymuszających na respondencie pełne wypełnienie ankiety)

b.      redukcji błędów ludzkich np. powstałych przy wprowadzeniu danych

c.       redukcji efektów ankieterskich

5. wysoki procent zwrotu wypełnionych ankiet

6. możliwość wzbogacenia kwestionariusza o animowaną grafikę, eleaty audio i wideo

7. dogodność dla respondenta – możliwość wypełnienia w dowolnej chwili

8. możliwość dotarcia do specyficznych grup docelowych, osób trudno dostępnych

9. niemal nieograniczony zasięg

10. możliwość indywidualizacji kwestionariusza (dostosowanie go do różnych kategorii respondentów)

11. możliwość szybkiej reakcji na wypełnioną ankietę

Mimo niewątpliwych zalet, badania ankietowe realizowane drogą online mają wiele ograniczeń[3]:

1. częsta samoselekcja respondentów (próba składa się głównie z ochotników, którzy zechcieli wziąć udział w badaniu)

2. możliwość wielokrotnego udziału w badaniu tych samych osób[4]

3. brak reprezentatywności populacji użytkowników Internetu dla populacji generalnej, nawet w najbardziej spenetrowanych przez Internet krajach świata (z reguły internauci są młodsi, lepiej wykształceni, bardziej zamożni od osób nie korzystających z Internetu)

4. krótszy czas koncentracji podczas uczestniczenia w badaniu online – zmęczenie respondenta następuje po ok. 25-30 pytaniach

5. obniżający się w długim okresie realizacji badania odsetek wypełnień

W fazie początkowej, gdy dopiero ankiety internetowe stanowiły swoiste novum odsetek wypełnionych kwestionariuszy był bardzo wysoki, osiągając poziom 50-70%. Obecnie w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze spowszednieniem, a w związku z tym zmęczeniem różnego rodzaju ankietami (oversurveying)[5], odsetek wypełnień zmniejszył się znacząco. Odsetek zwrotu wypełnionych kwestionariuszy internetowych jest niski, porównywalny do ankiet pocztowych, utrzymując się na poziomie 5-10%[6].

Warto podkreślić, że istotnym czynnikiem wpływającym na odsetek niedokończonych kwestionariuszy on-line, jest przeciętny czas wypełniania kwestionariusza. W sytuacji, gdy czas wypełniania kwestionariusza wynosi 10 minut, przewidywany odsetek kwestionariuszy niedokończonych wynosi tylko 9%, w przypadku czasy wynoszącego 20 minut odsetek ten zwiększa się do 35%, zaś w przypadku wypełniania kwestionariusza około 30 minut, odsetek niedokończonych kwestionariuszy osiąga poziom 50%[7].

Ryc.1. Czas wypełniania kwestionariusza on-line a odsetek kwestionariuszy niedokończonych

przeciętny czas wypełniania kwestionariusza [w minutach]

 

Źródło: B. MacElroy, Variables influencing drop out rates in Web-based surveys, http://qmrr.com/articles/a2000/20000711.aspx

 

Kluczowym elementem wpływającym na odsetek wypełnień kwestionariusza od początku do końca jest liczba ekranów potrzebnych do ukończenia kwestionariusza[8]. W przypadku, gdy jest ich tylko 10 odsetek niedokończonych kwestionariuszy wynosi 7%, w przypadku 30 ekranów – 30%, zaś w przypadku 45 ekranów aż 73%[9].

 

Ryc. 2. Liczba ekranów potrzebna do ukończenia kwestionariusza a odsetek niedokończonych kwestionariuszy

liczba ekranów potrzebna do ukończenia kwestionariusza

 

Źródło: B. MacElroy, Variables influencing drop out rates in Web-based surveys, http://qmrr.com/articles/a2000/20000711.aspx

W przypadku realizowanego przeze mnie badania Społeczna przestrzeń Internetu[10] średni czas wypełniania ankiety przez respondenta wyniósł 22 minuty (ankiety, których czas wypełnienia wyniósł poniżej 5 minut zostały odrzucone). Również ilość ekranów z pytaniami była wysoka, bowiem wyniosła, aż 51 ekranów, jednakże odsetek wypełnień, jaki uzyskałam był zaskakująco wysoki osiągając poziom 38%.

 

Ryc. 3. Liczba wejść na stronę z ankietą, liczba wypełnień i odsetek wypełnień w badaniu Społeczna przestrzeń Internetu

Źródło: opracowanie własne, na podstawie badań własnych Społeczna przestrzeń Internetu.

 

Z typologii zachowań respondentów wypełniających kwestionariusz on-line wynika, iż można wyróżnić następujące kategorie respondentów[11]:

- odpowiadający kompletnie: osoby te odpowiadają na wszystkie pytania i na wszystkie udzielają odpowiedzi; stanowią oni 25,3% respondentów

- nieodpowiadający wcale: osoby te, nie biorą udziału w badaniu albo ze względu na techniczne trudności w dostępie do kwestionariusza, albo własnej woli nie biorą udziału  w badaniu po obejrzeniu ekranu powitalnego; stanowią oni 10,2% respondentów

- odpowiadający, ale przerywający wypełnianie: osoby te odpowiadają jedynie na pewną liczbę pytań; stanowią oni 4,3% respondentów

- oglądający: osoby te oglądają cały kwestionariusz, ale nie udzielają żadnej odpowiedzi; stanowią oni 6,9% respondentów

- oglądający i przerywający badanie: osoby te oglądają kilka pytań w kwestionariuszu; stanowią oni 13,3% respondentów

- pomijający: osoby te oglądają wszystkie ekrany kwestionariusz, ale odpowiadają tylko na część pytań; stanowią oni 36% respondentów

- pomijający i przerywający badanie: osoby te oglądają niepełny kwestionariusz i odpowiadają tylko na część pytań; stanowią oni 4% respondentów

 

Ryc. 4. Typologia zachowań podczas wypełniania kwestionariusza on-line

Źródło: oprac. własne, na podst. M. Bosnjak, T. Tuten, Classifying Response Behaviors in Web-based Surveys, http://jcmc.indiana.edu/vol6/issue3/boznjak.htm

            D. A. Dillman proponuje zastosowanie kilku strategii w celu uzyskania wysokiego odsetka wypełnionych kwestionariuszy oraz niskiego udziału kwestionariuszy niekompletnych wśród otrzymanych[12]:

            - wielokrotnie kontaktować się z respondentem; zaleca się co najmniej trzy kontakty z respondentem począwszy od zapowiedzi wysłania ankiety, poprzez wysłanie kwestionariusza, aż do podziękowania (przypomnienia),

            - personalizować kontakty z respondentem; w przypadku użycia list wysyłkowych nie ukazywać masowego charakteru wiadomości,

- stosować krótki list przewodni; wyjaśnić cel i metodologię badania,

- dać możliwość innego sposobu udzielania odpowiedzi; np. możliwość wydruku i wysłania ankiety pocztą[13],

- dobrze zacząć; kwestionariusz powinno rozpoczynać pytanie interesujące i łatwe,

- ograniczyć liczbę odpowiedzi w skali; do maksymalnie 5-6 pozycji.

            D. A. Dillman proponuje stosowanie następujących zasad w przypadku projektowania kwestionariuszy na stronach WWW[14]:

            - rozpoczynać kwestionariusza ekranem powitalnym, motywującym respondenta, przedstawiającym cel badania, wykonawcę oraz instrukcję,

            - interesujące wszystkich badanych, proste pierwsze pytanie, widoczne w całości (bez przewijania) na ekranie komputera,

- używać stonowanych kolorów,

- ujednolicić wygląd całego kwestionariusza (formatowanie tabel, zawijanie tekstu),

- stosować instrukcje wyjaśniające sposób odpowiedzi na każde pytanie,

- nie wymuszać udzielania odpowiedzi,

- należy unikać pytań, które sprawiają kłopoty np. pytań otwartych, o wielokrotnej kafeterii.

Zasadniczym wydaje się odpowiedzenie na pytanie, jak zachęcić respondentów do wypełniania kwestionariuszy on-line. Najprostszym sposobem zwiększającym odsetek wypełnień jest zastosowanie gratyfikacji pieniężnej. Z badań prowadzonych przez B. MacElroya[15] wynika, iż wysokość nagrody pieniężnej za wypełnienie kwestionariusza znacząco zwiększa odsetek wypełnień – przy kwocie 100$ odsetek niedokończonych kwestionariuszy wynosi tylko 7%, w przypadku 50$ - 10%, zaś w przypadku gratyfikacji pieniężnej o wartości 5$ niedokończone kwestionariusze stanowią 22%.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ryc. 5. Wysokość nagrody pieniężnej a odsetek niedokończonych kwestionariuszy

Źródło: oprac. własne, na podst., B. MacElroy, Variables influencing drop out rates in Web-based surveys, http://qmrr.com/articles/a2000/20000711.aspx

 

Respondenci do udziału w badaniu mogą być również mobilizowani przez udział w loterii, gdzie losowane są nagrody dla osób, które wypełniły kwestionariusz, im wyższa ich wartość, tym odsetek niewypełnionych kwestionariuszy jest mniejszy. Niestety poziom drop-out’ów na poziomie 10% zapewniają nagrody na poziomie 10 000$.

 

Ryc. 6. Suma wartości nagród losowanych w loterii a odsetek niedokończonych kwestionariuszy

suma wartości nagród losowanych w loterii [w $]

Źródło: oprac. własne, na podst., B. MacElroy, Variables influencing drop out rates in Web-based surveys, http://qmrr.com/articles/a2000/20000711.aspx

 

 

Oczywiście gratyfikacja pieniężna nie stanowi jedynego elementu stymulującego badanego do wypełnienia kwestionariusza. Istotną rolę odgrywają tutaj czynniki psychologiczne, a więc zainteresowanie samym badaniem, możliwość wglądu w wyniki badania (porównanie siebie na tle innych), przekonanie respondenta o jego wyjątkowości[16]. Wywoływanie u respondenta uczucia wyjątkowości jest często stosowane w badaniach internetowych, na stronach internetowych PBI możemy przeczytać „Jeśli zobaczysz taki kwestionariusz, oznacza to, że: zaprosiliśmy właśnie Ciebie do udziału w badaniu Megapanel PBI/Gemius”. Warto pamiętać o takich czynnikach jak zmęczenie wywołane długością ankiety, stopniem skomplikowania pytań, zawieraniem pytań, które generalnie sprawiają kłopot respondentom jak np. pytania otwarte. Stąd niezwykle istotnym elementem jest staranne przygotowanie narzędzia, wyeliminowanie pytań podobnych do siebie, dbałość o intuicyjny interfejs, dbałość o estetykę graficzną narzędzia. Przy stosowaniu pytań wielokrotnego wyboru należy ujednolicić sposób ich prezentacji, respondent powinien całą swoją uwagę skupić na treści pytań, a nie dekodowaniu struktury narzędzia.

Z badań prowadzonych przez autorkę wynika[17], iż dla internautów najistotniejszym czynnikiem zwiększającym skłonność do wypełnienia ankiety jest podanie dokładnej informacji dotyczącej badań (92,8%), wyraźna adnotacja, ile ankieta zajmie czasu (92,4%) oraz zapewnienie o anonimowym charakterze badania (92%). Najmniej istotne przy podejmowaniu decyzji o wypełnieniu kwestionariusza online dla badanych jest wskazanie o tym, że badany jest osobą wyjątkową (55,7%), informacja o tym, że inni wypełnili już ankietę (66,6%) oraz prywatny adres mailowy badacza (66,7%).

Istotne jest, więc dla badanych rzetelność i wiarygodność badania. Respondent musi wiedzieć, z kim ma do czynienia, jaki jest cel badań, jak będą wykorzystywane dane uzyskane w trakcie badania. Istotne jest, więc zaznajomienie badanego z tematyka badania, przedstawienie się badacza (ewentualnie instytucji, którą reprezentuje), wzbudzanie zaufania w potencjalnym respondencie z pewnością wpłynie na jego chęć do udziału w badaniu. Takie elementy jak zdjęcie badacza, oficjalny mail (.edu, .org, .com) badacza wpływają na pozytywne decyzje o wypełnieniu ankiety. Przejście ankietowanego do zasadniczej części ankiety (w sytuacji, gdy pytania do ankiety są wyświetlane w postaci osobnych ekranów) dla powinno mieć charakter łagodny, niezniechęcający ankietowanego już na samym początku. Pierwsze pytanie nie może być na tyle trudne i skomplikowane by nie działało demobilizująco na ankietowanego, powinno ono go zainteresować, zachęcić do dalszego poznania całości ankiety. Interfejs użytkownika powinien być na tyle intuicyjny, by nie irytował respondenta, który spędzi zbyt wiele czasu na dekodowaniu struktury narzędzia.

Do wypełnienia ankiety online najbardziej motywuje badanych zainteresowanie tematyką badania (średnia ocena 4,04 w skali 5-stopniowej, gdzie 5 oznaczało czynnik bardzo ważny, a 1 oznaczało czynnik w ogóle nie ważny). Niemal tak samo istotna dla badanych była możliwość wglądu w wyniki badania (średnia ocena 3,92), a także długość ankiety (średnia ocena 3,73). Co ciekawe wyniki badania nie potwierdzają spostrzeżeń amerykańskich badaczy, bowiem czynniki materialne, takie jak gratyfikacja pieniężna okazują się być najmniej istotne dla ankietowanych (średnia ocena 3,11). Być może jest to efekt tego, iż badani raczej nie wierzą w możliwość otrzymywania gratyfikacji pieniężnej za udział w badaniu, ta metoda zachęty jak dotychczas właściwie nie była wykorzystywana w polskich badaniach online. Tego typu motywatory mogą się kojarzyć respondentom raczej z różnego rodzaju loteriami i pseudowygranymi, z którymi często respondenci mogą się zetknąć w Internecie (wiadomości niechciane – spam), czy informacje wysyłane pocztą bezpośrednio do domów, które mamią badanych możliwością wygranej, nawet przekonując, iż taka wygrana jest faktem (wystarczy się po nią zgłosić), co oczywiście w większości przypadków okazuje się być reklamową fikcją.

 

Ryc. 7. Czynniki motywujące respondentów do udziału w ankiecie online

Źródło: oprac. własne, na podst., badań własnych N=255; na wykresie zaprezentowano średnią z odpowiedzi, gdzie 1 oznacza w ogóle nie ważny czynnik, 5 oznacza czynnik bardzo ważny.

 

Respondenci cenią swój czas i nie są skłonni wiele czasu poświęcać na wypełnienie ankiety online. Aż 50,2% deklaruje, iż na ankietę w Internecie mogłoby poświęcić nie więcej niż 5 minut, 35,3% uważa, że byłby to czas od 6 do 10 minut, od 11 do 15 minut 9,4% respondentów, a 2,4% poświęciłoby na tę czynność od 16 do 20 minut. Powyżej 21 minut na wypełnienie ankiety w Internecie deklaruje tylko 2,8% badanych. Warto przypomnieć, iż adnotacja ile ankieta zajmie czasu, jest drugim, co do ważności czynnikiem, decydującym o wypełnieniu ankiety, a wskaźnik postępu o wypełnieniu ankiety - czwartym.

 

 

 

Ryc. 8. Ilość czasu, jaką badani są skłonni poświęcić na wypełnienia ankiety w Internecie (dane w %)

Źródło: oprac. własne, na podst., badań własnych N=255.

 

Zainteresowanie prowadzeniem badań przez Internet stale rośnie. Od roku 1998 do 2005 udział badań realizowanych poprzez Internet, czy też poprzez system SMS stale wzrasta, w roku 2005 w badaniach prowadzonych przez Internet wzięło udział niemal 57 000 badanych[18]. Aż 84% badanych przez autorkę Internautów deklaruje, iż zamierza przeprowadzić badanie przez Internet (58,8% zdecydowanie tak i 25,2% raczej tak), zaś 9,2% nie deklaruje takiego zamiaru (7,6% raczej nie i 1,6% zdecydowanie nie). W Internecie istnieje wiele narzędzi oferujących przygotowanie i opublikowanie prostej sondy, czy przygotowanie ankiety[19]. Większość z nich oferuje niestety jedynie sumaryczne zestawienia wyników, nie umożliwiając dalszej obróbki danych w programach do statystycznej analizy danych. Dużo lepiej w tym względzie prezentują się serwisy zachodnie, niestety korzystanie z nich najczęściej jest płatne.

Projektując ankietę online należy zadbać o wiele szczegółów zwiększających wiarygodność badania, a przez to przekonanie badanych o sensowności poświęcenia czasu na wypełnienie naszej ankiety. Im więcej informacji dotyczących naszego badania zostanie przedstawionych respondentowi, tym jego skłonność do udziału w badaniu będzie większa. Oczywiście potencjalny respondent nie może być przytłoczony zbyt dużą ilością informacji, gdyż nie będzie chciał poświęcić czasu na zapoznanie się z nimi. Warto zamieszczać adnotacje o czasochłonności udziału w kwestionariuszu online oraz zapewnić respondenta o anonimowym charakterze badania. Badany musi czuć się komfortowo i bezpiecznie oraz mieć poczucie, że uzyskane przez nas dane nie zostaną wykorzystane w sposób niezwiązany bezpośrednio z badaniem, a więc np. przekazane innym komercyjnym podmiotom. Takie podejrzenia mogą się pojawić w sytuacji, gdy prosimy respondenta o podanie adresu mailowego, gdyż zdarzają się sytuacje, gdzie dochodzi do sprzedaży adresów mailowych, które później wykorzystywane są przez reklamodawców. Ankietowany powinien być przekonany, że warto poświęcić czas na wypełnienie ankiety. Musimy, więc mieć na uwadze to, że internauci chętniej wypełniają te ankiety, których tematyka ich interesuje, czy bezpośrednio dotyczy. Nie kierujmy, więc próśb o wypełnienie ankiety dotyczącej wędkarstwa, zamieszczając anons na forum dyskusyjnym dla samotnych matek, a raczej na forum tematycznie związane z wędkarstwem. Łatwiejszą sytuację mają tutaj badacze, którzy decydują się na próbę celową. W sytuacji, gdy ich grupą docelową są studenci mogą wysyłać zaproszenia na listy dyskusyjne dla studentów, gdy są to miłośnicy astrologii, na fora dla astrologów. By uniknąć posądzenia o spamowanie, warto wcześniej uzyskać zgodę administratora danego forum, na umieszczenie takiego zaproszenia. Oczywiście zawsze możemy skorzystać z opcji komercyjnej listy mailingowej oferowanej przez wiele firm IT, jednakże taka usługa jest płatna[20]. Skuteczność mailingu reklamowego według niektórych jest bardzo niska, wynosi bowiem około 4%[21]. Aby uzyskać próbę 400 respondentów, należało by wysłać maile do 10 000 internautów, co daje kwotę 600zł (netto), osiągnięcie pułapu 800 internautów, to już koszt 1200zł (netto). Dla firmy zamierzającej prowadzić swoje badanie w Sieci nie jest to wygórowany koszt, jednakże dla studenta, ucznia, czy doktoranta dysponującego raczej skromnym budżetem jest to duży wydatek. Korzystanie z usług firm oferujących komercyjne listy mailingowe, jest relatywnie drogą usługą i nigdy nie mamy gwarancji, że, mimo iż badany wejdzie na link załączony do korespondencji elektronicznej, zdecyduje się na wypełnienie naszej ankiety. Może być ona bowiem potraktowana tak samo, jak setki reklam, z którymi jest niemal zmuszony obcować każdego dnia. Warto więc samemu zadbać o bezpłatną reklamę, umieszczają anons z prośbą o wypełnienie ankiety w różnych miejscach w Internecie, tak aby dotrzeć do możliwie jak największej i zróżnicowanej grupy odbiorców, na szczególną uwagę zasługują tutaj fora i listy dyskusyjne, czy blogi. Jeżeli dysponujemy własną rozbudowaną listą adresową warto zwrócić się do osób nam znanych, aby przekazały zaproszenie do wypełnienia ankiety ich znajomym, dzięki temu nasza ankieta trafiać będzie do coraz szerszych kręgów osób.

 

Bibliografia:

 

1.      D. Batorski, M. Olcoń-Kubicka, Prowadzenie badań przez Internet – podstawowe zagadnienia metodologiczne, w: Studia Socjologiczne, 3/2006.

2.      Katalog Polskiego Towarzystwa Badaczy Rynku i Opinii – Rynek Badań. Badacze. Firmy Badawcze, XI edycja 2006.

3.      R. Mącik, Wykorzystanie Internetu w badaniach marketingowych, Lublin, UMCS, 2005.

4.      K. Sobieszek, Problem błędu braku odpowiedzi w badaniach internetowych – rozważania teoretyczne, [w]: Ł. Jonak, P. Mazurek, M. Olcoń i in. (red.), Re: internet – społeczne aspekty medium. Polskie konteksty i interpretacje, Warszawa, WAiP, 2006.

5.      M. Szpunar, Konstruowanie narzędzi do badań online na przykładzie serwisu eBadania.pl, w: e-mentor, SGH, Warszawa, 2007.

6.      J. Zając, Nieważne jak pytasz: cechy zaproszenia a skłonność do udziału w ankiecie internetowej, w: M. Sokołowski (red.) Oblicza Internetu. Internet w przestrzeni komunikacyjnej XXI wieku, Elbląg, PWSZ, 2006.

Netografia:

 

1.      M. Bosnjak, T. Tuten, Classifying Response Behaviors in Web-based Surveys, http://jcmc.indiana.edu/vol6/issue3/boznjak.htm

2.      A. Lizon, E-mailing zasługuje na budżet, http://www.epr.pl/czytelniatrzy.php?id=124&itemcat=1

3.      B. MacElroy, Variables influencing drop out rates in Web-based surveys, http://qmrr.com/articles/a2000/20000711.aspx

 

Magdalena Szpunar: dr nauk humanistycznych w zakresie socjologii. Dwukrotna stypendystka Uniwersytetu Jagiellońskiego (stypendium naukowe dla doktorantów). Współautorka Systemu Zarządzania Badaniami eBadania.pl (www.eBadania.pl) umożliwiającego realizowanie badań sondażowych drogą online. Zainteresowania naukowe: socjologia Internetu, metodologia badań; kontakt: magdalena_sz@wp.pl

słowa kluczowe: badania online, odsetek wypełnień, motywacje do udziału w badaniu internetowym, typologia zachowań podczas wypełniania kwestionariusza online, projektowanie kwestionariuszy online, elementy zwiększające skłonność do wypełnienia ankiety online.